วันที่ 9 พฤษภาคม 2569
มูลนิธิสถาบันศึกษาและพัฒนาการจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธี (ส.พ.ส.) ได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมระดับประเทศ โดยได้นำองค์ความรู้และนวัตกรรมทางวิชาการเข้าสนับสนุน ศูนย์บริการประชาชน สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี (สปน.) ในการจัดกิจกรรมรับฟังความคิดเห็นและแก้ไขปัญหาการปล่อยน้ำเสียและคราบน้ำมันลงสู่ทะเลในพื้นที่จังหวัดระยอง ณ โรงแรมแคนทารี เบย์ อำเภอเมือง จังหวัดระยอง
กิจกรรมครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างความสัมพันธ์กับผู้รับบริการ ประจำปีงบประมาณ 2569 ของ สปน. โดยได้รับเกียรติอย่างสูงจาก นายนพพร บุญแก้ว รองปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นประธานเปิดเวที ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของรัฐบาลและ สปน. ที่ให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนในพื้นที่เศรษฐกิจและแหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก ทั้งในด้านระบบนิเวศทางทะเลและการประมง โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กรมควบคุมมลพิษ กรมเจ้าท่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเครือข่ายภาคประชาชนกว่า 80 คน เข้าร่วมงาน
ในฐานะหน่วยงานที่มีส่วนร่วมสนับสนุนเชิงวิชาการ มูลนิธิ ส.พ.ส. ได้นำศาสตร์ “การประชุมล้อมวงเพื่อความสมานฉันท์ (Restorative Justice Circle)” ซึ่งพัฒนาขึ้นโดย อาจารย์ประกายรัตน์ ต้นธีรวงศ์ มาใช้เป็นหัวใจหลักในการดำเนินเวที กระบวนการดังกล่าวเป็นนวัตกรรมการสร้างปฏิสัมพันธ์ที่ออกแบบมาอย่างรัดกุม 3 ขั้นตอน (การเตรียมการ การกระบวนการประชุม 5 รอบ และการจัดทำข้อตกลง) เพื่อสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” ให้ทุกฝ่ายได้เข้ามาร่วมพูดคุยกันโดยปราศจากอคติและการกล่าวโทษ
กลไกสำคัญที่มูลนิธิฯ นำมาประยุกต์ใช้ในเวทีของ สปน. คือ กติกา “ไม้พูดคุย (Talking Stick)” ซึ่งเป็นเครื่องมือเชิงสัญลักษณ์ที่ช่วยรับประกันสิทธิในการพูดอย่างเท่าเทียม ควบคู่ไปกับการฝึกฝน “การรับฟังอย่างลึกซึ้ง” ส่งผลให้ผู้ได้รับผลกระทบ ชุมชน ผู้ประกอบการ และหน่วยงานรัฐ สามารถคลี่คลายปมความขัดแย้งที่ตึงเครียด และรับฟังความทุกข์ร้อนของกันและกันได้อย่างแท้จริง
ผลสัมฤทธิ์จากเวทีล้อมวงสมานฉันท์ในครั้งนี้ ถือเป็นความสำเร็จร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม โดยสามารถเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของภาคประชาชนจาก “ผู้ร้องเรียน” ให้กลายมาเป็น “หุ้นส่วนในการแก้ไขปัญหา” ร่วมกับภาครัฐ นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้มีมติร่วมกันในการเสนอชื่อและจัดตั้ง “เครือข่ายตาสับปะรดเฝ้าระวังน้ำเสียระยอง” เพื่อทำหน้าที่ติดตาม ประสานงาน และเป็นกลไกเฝ้าระวังระยะยาว พร้อมทั้งมีการจัดทำบันทึกช่วยจำ (Aide-Mémoire) เพื่อเป็นพันธสัญญาความร่วมมือในการปกป้องและฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมทางทะเลของจังหวัดระยองอย่างจริงจัง
มูลนิธิ ส.พ.ส. มีความยินดีและภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่งที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุน สปน. เพื่อเปลี่ยนผ่านความขัดแย้งทางสิ่งแวดล้อมสู่การแก้ปัญหาอย่างมีส่วนร่วม โดยหวังเป็นอย่างยิ่งว่าโมเดลความร่วมมือนี้ จะเป็นรากฐานสำคัญที่เอื้อต่อการเติบโตของ เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) อย่างยั่งยืนต่อไป ทั้งนี้ ทาง สปน. จะนำข้อมูลและข้อเสนอแนะที่ได้จากเวทีดังกล่าว รวบรวมกราบเรียนต่อนายกรัฐมนตรี เพื่อกำหนดเป็นมาตรการแก้ไขปัญหาในระดับนโยบายของชาติต่อไป