เมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2569 นางประกายรัตน์ ต้นธีรวงศ์ ประธานมูลนิธิสถาบันศึกษาและพัฒนาการจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธี (มูลนิธิ ส.พ.ส.) ได้รับเชิญจากฝ่ายชุมชนสัมพันธ์ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ให้เป็นวิทยากรบรรยายและนำฝึกปฏิบัติในหลักสูตร “การบริหารประเด็นในงานชุมชนสัมพันธ์” แก่เจ้าหน้าที่ กฟผ.
ในการอบรมช่วงแรก นางประกายรัตน์ ต้นธีรวงศ์ ได้บรรยายเจาะลึกในหัวข้อ “แนวทางการเจรจาต่อรองกับชุมชนและ กระบวนการและวิธีการสร้างพื้นที่
ปลอดภัยสำหรับการเจรจาในรูปแบบการประชุมล้อมวงเพื่อความสมานฉันท์
และฝึกปฏิบัติโดยใช้สถานการณ์จำลอง” โดยเน้นย้ำหัวใจของการเจรจาคือ “การอยู่ร่วมกัน” ไม่ใช่การเอาชนะ แต่เป็นการหาทางออกที่ยั่งยืนและตอบสนองประโยชน์ของทุกฝ่าย (Win-Win) ชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างการต่อรอง (Bargaining) ที่มักมีฝ่ายได้ฝ่ายเสีย กับการเจรจาต่อรอง (Negotiation) ที่เป็นทางการและมุ่งเป้าหมายสู่ความร่วมมือระยะยาว เพื่อปรับเปลี่ยนมุมมองจากการต่อรอง ไปสู่การหาทางออกร่วมกันอย่างสร้างสรรค์ พร้อมทั้งถ่ายทอดกลยุทธ์ 3 ขั้นตอนในการดำเนินการผู้ประสานการประชุมล้อมวง สำหรับการลงพื้นที่จริง
ต่อเนื่องด้วยการบรรยายในหัวข้อ “ทักษะการสื่อสารกับชุมชนและการสื่อสารกับผู้เห็นต่าง” ซึ่งได้รับเกียรติจาก ดร.ศุธาฎา เมฆาวงศกุล ที่ปรึกษาคณะกรรมการมูลนิธิ ส.พ.ส. เนื้อหาเน้นการติดอาวุธทางความคิดด้วยหลัก 3 C ในการแก้ไขความขัดแย้ง ได้แก่ การสื่อสาร (Communication) การทำงานร่วมกัน (Collaboration) และการประนีประนอม (Compromise) พร้อมถ่ายทอดเทคนิคการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การรับฟังอย่างตั้งใจ (Active Listening) การใช้คำพูดเชิงบวก การใช้คำถามปลายเปิด และการสรุปความ เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องและป้องกันความขัดแย้งในชุมชน
ไฮไลต์สำคัญคือการฝึกปฏิบัติ “การสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการเจรจาในรูปแบบประชุมล้อมวงเพื่อความสมานฉันท์ (Restorative Circle)” ซึ่งประยุกต์แนวคิดมาจากกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ การประชุมรูปแบบนี้มีจุดเด่นในการสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” สำหรับการพูดคุย โดยใช้กติกาเชิงสัญลักษณ์ที่เรียกว่า “ไม้พูดคุย (Talking Stick)” ซึ่งจะส่งต่อกันไปรอบวงและให้สิทธิพูดเฉพาะผู้ที่ถือไม้เท่านั้น วิธีการดังกล่าวช่วยสร้างความเท่าเทียมในวงสนทนา ลดแรงกดดัน บังคับให้ทุกคนเกิดสมาธิในการรับฟังอย่างตั้งใจ ปราศจากการตัดสินถูกผิด และเปิดโอกาสให้เกิดการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่นำไปสู่ทางออกที่ทุกคนพึงพอใจ และมีกระบวนการติดตามผลจากการพูดคุย
“เปิดพื้นที่ปลอดภัย สานใจองค์กรและชุมชน สู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน”
ในช่วงท้ายของการอบรม ได้มีการจำลองสถานการณ์ให้ผู้เข้าร่วมได้ฝึกปฏิบัติการเป็นผู้ประสานการประชุมล้อมวงด้วยตนเอง ทั้งในบทบาทผู้นำการประชุมและผู้ช่วย ทางมูลนิธิ ส.พ.ส. หวังเป็นอย่างยิ่งว่าองค์ความรู้ทั้งด้านการเจรจา ทักษะการสื่อสาร และการจัดกระบวนการประชุมล้อมวง จะเป็นเครื่องมือสำคัญให้เจ้าหน้าที่ กฟผ. นำไปประยุกต์ใช้เพื่อรับฟังเสียงของชุมชน ป้องกันและแก้ไขปัญหาข้อพิพาท และสร้างความร่วมมือที่ยั่งยืนระหว่างองค์กรและชุมชนต่อไป